Parmak emme alışkanlığı


Parmak emme,normal çocuklarda herhangi bir pisko-patolojik etken olmaksizin 3-4 yaslarina kadar görülen bir olgudur.Bebeklerin çogu basparmaklarini ya da diger parmaklarini emerler.Zararsiz bir davranis olan parmak emmeye hemen bebeklerin tümünde rastlanmasinin en önde gelen nedeni,yeni dogan bebeklerin parmak emmeyi daha anne rahminde,(uterus) ögrenmis bulunmalari ve dogustan sahip olduklari en güçlü reflekslerden birinin emme refleksi olmasidir.Nitekim ender olarak yeni dogan bazi bebeklerin parmak ya da bileklerinde görülen kabarciklar bunun bir sonucu olmaktir.

Annelerin büyük bir çogunlugu parmak emmenin açliktan kaynaklandigini düsünürler.Oysa bu emme %50’den %87’lere varan yüksek bir oranda beslenmeye bagli olmayan yaygin bir davranis niteliginde görülür.1 yas çocuklarinin hemen yarisi parmaklarini emerler.9 ayda itibaren uykuyla parmak emme arasinda yakin bir iliskinin oldugu, uykusu gelen bebegin parmagini agzina götürdügü görülür. Çocugu parmak emmeden vazgeçirmek üzere yapilan çabalar, 3 yasina kadar çocuk tarafindan dirençle karsilanir. Bazi bebekler yeni dislerinin çikmasi ,bazilari da zorlukla karsilastiklarinda utanma ve sikilma belirtisi olarak parmaklarini emerler. Genellikle 18. ay dolaylarinda siklasan parmak emmenin 4 yasina dogru kaybolmasi beklenir. Arastirmalar en geç 5-6 yaslarinda sona erdigi takdirde parmak emmenin zararinin olmadigini,ancak süregelmesi halinde dislerde deformasyona neden olabilecegini kanitlamistir. Alt islatmada oldugu gibi, sürekli parmak emme aliskanligi da psikolojik sorun ve gerginliklerin bir sonucu olarak gelisebilir.

Ebebeynler parmagini emen çocuklarin çene kemikleri ve disleri üzerinde ki etkilerini düsünerek endiseye kapilabilir. Parmak emmenin alt ve üst disleri geri ittigi dogrudur. Parmak emmenin disleri ne kadar etkiledigi parmak emme süresine ve en önemlisi parmagin agizda ki durusuna baglidir. Süt dislerinde olusan bu degisiklik 6 yasindan sonra çikan asil disleri etkilemedigi isaret etmektedir.

Parmak ve emzik emme 

Emme fonksiyonu yeni dogmus çocuklarda çok kuvvetlidir.Ancak parmak emme ve dil emme aliskanliklari ilk 1.5 sene normal olmakla birlikte 2 yasin sonunda kaybolur.Ancak parmak emme, emzik emme aliskanligi devam edecek olursa henüz gelismekte olan kas ve kemik yapilari üzerine basinç uygulayarak dislerin yer degistirmesine yol açar. Bu durumda üst ön disler öne alt ön disler ise geriye dogru egilir ve alt ve üst ön disler arasinda açiklik meydana gelir.Aliskanlik birakilirsa bu açiklik kapanir ancak 3.5 yasindan sonra kalicilik artar.Parmak emme aliskanligi gece uyurken de deva ederse daha etkili olur ve bunun sonucunda üst çenede darlik (V seklinde bir çene kavsi) meydana gelir.

Parmak emmenin giderilmesi için alinacak önlemler 

Anne ve babaya parmak emmenin ilk dönemlerde zararsiz bir faaliyet oldugu açikça anlatilmalidir. Parmak emmenin biraz önce degindigimiz gibi dis deformasyonlarina sebep olmadigi, bir hastalik mahiyetinde olmadigi açikça anlatilmalidir. Çünkü buna inanan anne, baba ve aile büyükleri ömür boyu sürecek bu kötü aliskanliktan çocuklarini vazgeçirmek için çok siddetli tedbirlere basvururlar. Hatta çocuklarin parmaklarina aci biberler sürenler, dayak atanlar, ellerini kollarini arkadan baglayanlar,eline parmaklarina igne batirip onlar unutamayacaklari aci verecek cezalar uygularlar. Bu tenkitler, azarlamalar, dayak atmalar, parmaga aci sürmeler çocukta olumsuzlugun yükselmesine neden olabilir. Anne babayi rahatsiz etmek için bir davranis olarak kalmasini pekistirebilir.

Parmak emme kendi basina çocuklukta ve sonradan uyumu etkileyen bir aliskanlik degildir. Özel bir düzeltici tedbir olmayi da gerektirmez. Ancak parmak emmeye baslayan veya bunu aliskanlik haline getirmis çocuklara bu aliskanliklari terk etmeleri için uygun olmayan tedbirlerin, cezalarin uygulanmasi sonucu bir çok uyum ve duyusal problemlerin ortaya çikmasinin nedeni olabilir. Basit bir aliskanligi terk ettirmek için uygulanan metodlar durumla ilgisi olmayan yeni ve kronik bazi uyum bozukluklarina sebep olabilir.

Küçük yaslarda çocuklar uygun sekilde beslenmelidir. Gida ve anne sütünün kalitesi yaninda çocugun gida verilirken tutumuna özel bir yer ve önem vermek gerekir. Çocuk gerek anne memesinden ve gerekse biberonla beslenirken annenin gögsüne onun sicakligini duyacak sekilde yaklastirilmalidir. Bir taraftan çocuga gidasi veya meme verilirken diger taraftan anne çocuga gözlerinden sicak sevgi akitmalidir. Çocugun gevsek tutulmasi,hirpalanarak, azarlanarak gida verilmesi büyük bir anlam tasimaz, haysiyet sahibi bir gence al zikkimlan diye yiyecek vermenin yaptigi etkiyi yapar.Uygar insanlarin köpekleri beslerken yaptigi içtenligi insan yavrusundan esirgerler. Uygun sekilde beslenme bu problemin ortaya çikmasinda en büyük engel teskil eder.Belki çocuk parmak emme veya lastik meme emmeden özel bir haz duyabilir. Bu hiçbir zaman zararli bir aliskanlik degildir. Normal davranislar ve iliskiler yoluyla bu aliskanlik 1 yasinin sonunda terkedilebilir.

Eger çocuk yürümeye basladiktan veya 1 yasindan sonrada bunu yapiyor yani parmagini emiyorsa bu çocugun fazla yorgun, rahatsiz, mutsuz, sikintili, üzüntülü oldugunun belirtisidir. Çocugun durumunun incelenmesi düzeltici tedbirlerin yalniz bir belirti olan parmak üzerinde degil bütün durumu düzeltmeye yöneltilmesi gerekir. Çünkü parmak emmenin asil nedenleri ortadan kalkmadikça çocuk parmak emmeye devam edecektir.

Çocuga uygun dinlenme, genis ve çesitli faaliyet olanaklari, oyun ortamlari mesgul olmak için olanaklar saglanmalidir.

Anne babanin uygun olmayan davranislari düzeltilmelidir. Çocuklara bu aliskanligindan dolayi siddet hareketleri uygulanmamali ve çocuk batil fikirlerle korkutulmamalidir.

Mükafat vaadi, çocugun bunu terk etme arzusunu ve gücünü harekete getirecek, çesitli tedbirler çocugu harekete getirerek çocugun bunu birakmasini saglayabilir. Çocuk parmagini agzina götürdügü zaman uyaricilik yapacak zararsiz aci mayi sürülmesi ve geceleri hatta gerekiyorsa gündüz çocuga eldiven takilmasi, aliskanligi sona erdirmesi için iyi bir hatirlatici olabilir.

Çocuga bilhassa kendi kendini kontrol etmek için, isterse bu aliskanligi terk edecegi inancini kazandirmak, aliskanligi yenmek için iyi bir hatirlatici olabilir.

Çocuk 4-5 yaslarina geldiginde parmagini emmeye devam ediyorsa kendisine telkinlerde bulunmak faydali olabilir. Çocuga bu yaptiginin çocukça bir davranis oldugu baskalarinin gözüne hos görünmedigi onun anlayabilecegi bir dille anlatilir. Çocuklar bu yaslarda genellikle büyük bir insan gibi olmaya, ebeveyni taklit etmeye özenir. Çogu zaman onlar gibi davranir. Ebeveyn çocugun bu durumunu çok iyi degerlendirmelidir. Kendilerinin parmak emmediklerini, çünkü bu durumun pek hos olmadigini söylemeleri çogu zaman etkili olabilir.(S. Gizer-1996)

Çocugun erken memeden kesilmesinin karamsar, sadist geç memeden kesilmesininse güvenli ve iyimser bir kisilik gelistirdigi açiklanmistir.(H. Yavuzer-1997)

Tirnak Yeme Aliskanligi 

Tirnak yeme aliskanligina çogunlukla 3-4 yaslarindan önce baslamaz. (Çok ender olarak 5 aylik gibi erken bir dönemde görülebilir). Çocuklarin %33 de tirnak yeme davranisi görülür. Bu oran erken ergenlik çagina kadar sürer. Ergenlik çaginda tirnak yiyen çocuklarin sayisi %40-45’e yükselir. Yani ergenlik çagina dogru çocuklarin hemen hemen yarisi tirnak yeme davranisi gösterir. Bunun nedeni olarak gençlerin çevreden onay görmemeleri olarak degerlendirilir. Ayrica tirnak yiyen çocuklarin ailelerinin çogunda tirnak yiyenlere rastlanmaktadir. Bunun içinde tirnak yemenin bir taklit oldugu ve büyükleri taklit etmek suretiyle ögrenildigi ileri sürülmektedir. Ergenlik çaginda sosyal onay görenlerin çogu bu aliskanligi terketmektedir.

Tirnak yemek bazen ayak parmaklarini isirmakla ve ayak tirnaklarini el parmaklariyla yakalama ile iliskili görülmektedir. Ayak parmagi tirnaginin yenilmesi ve isirilmasi hemen hemen sadece kizlarda görülmektedir.

Tirnak yeme aliskanliginin sebepleri 

Bu davranisin altinda yatan sebepler parmak emmede oldugu gibi çogunlukla psikolojik rahatsizliklardir.

Aliskanlik daha çok baski altina alinmis heyecanlarin ilgilendigi durumlarla olup, çocuk bunun arzu edilmeyen bir davranis ve aliskanlik oldugunu anlayinca köklesmekte oldugu görülmektedir.

Tirnak yeme bir güvensizlik belirtisi olarak kabul edilir. Aile içinde asiri baskili ve otoriter bir egitimin uygulanmasi, çocugun sürekli azarlanarak elestirilmesi, kiskançlik, yeterli ilgi ve sevgi görememe sikinti ve gerginlik baslica nedenlerdir.

Anne babanin yasantisi da önemli bir etkendir. Anne baba geçimsizlikleri anne babanin sik sik kavga etmesi ailedeki sorunlar çocuklarda tirnak yeme gibi davranislara neden olur. Bunun yani sira anne babanin asiri kaygili olmasi çocugu asiri derecede koruyup kollamasi ayrica anne babanin çocuklar arasinda ayrim yapmasi çocuklar arasinda kiskançliga yol açar. Bu da dolayli sekilde kendini tirnak yeme olarak gösterir.

Tirnak yeme daha önce belirttigimiz gibi taklit yoluyla da edinilebilen bir davranistir. Ailede herhangi bir bireyin tirnak yeme davranisi göstermesi dogal olarak çocugun ilgisini çekecektir. Ayrica tirnak yeme davranisi olaylara bagli olarak gelisebilmektedir. Çocugu tedirgin eden herhangi bir olay veya çevrede onun için hosnutsuzluk yaratacak herhangi bir durum bu davranisi göstermesine yol açar.

Tedavi ve alinabilecek önlemler 

En etkili yöntem 3-4 yaslarina kadar bu aliskanligin anne baba tarafindan görmezlikten gelinmesidir. Daha sonra bu aliskanlik devam ederse;

Çocugun gerginlik ve uyumsuzluk nedenleri iyice arastirilmali ve bunlar saptanarak çözüm getirilmeli

Çocugu azarlamak, korkutmak, ceza vermek gibi zorlayici yöntemlerin uygulanmasi yararli olmamaktadir. Hatta kimi zaman daha agir duygusal problemlerin çikmasina neden olabilir.

Çocuklari korku kaygi yaratacak durumlardan uzak tutmak gerekir.

Küçük çocuklarin kaygi korku verici televizyon filmlerini izlemeleri, kavgali olaylarda bulunmalari çocugu heyecanlandiracagi için sakincalidir.

Tirnak yiyen çocuklara geceleri yatarken eski hafif eldivenleri giydirmek. Çocuk gece tirnaklarini yemek veya isirmak istediginde hatirlatici olmasi bakimindan yararli olabilir.

Parmak ve tirnaga aci fakat zararsiz bir sivi sürülebilir. Bu hem hatirlatici ve hem de tirnagini agzina götürdügü zaman aci ile birlestiginde terk etmeye yardimci olabilir.

Çocuklarin ilgisi baska yöne çekilebilir. Sinema, televizyon izlerken veya radyo dinlerken onun agzini çigneyecek bir seyle mesgul etmek tirnak yemenin ve isirmanin yerine gelecek bir etkinlik olabilir.

Çocuklari ara sira basarilarindan dolayi ödüllendirme bazi durumlarda yarar saglayabilir. Ancak bunun kisitli ve uygun sekilde kullanilmasi gerekir. Aksi takdirde çocuk yeni ödüller almak için bunu kullanabilir.

Tirnak derin kesilebilir. Çocugun kendi tirnak bakimiyla ugrasmasi da yararli olabilir. Bunun içinde çocuga manikür ve pedikür malzemeleri alinabilir.

Son söz ve bir önlem olarak tirnak yemenin ve isirmanin çok kötü bir aliskanlik olmadigi ve bunu isteyenlerin kolaylikla terk edebilecekleri çocuklara anlatilmalidir. Çocuk buna inandirildigi zaman bu aliskanliktan vazgeçmek için çaba gösterecektir. Çünkü dis etkenler çocugun bu aliskanliktan vazgeçmesine fazla etkili olmamakla bazi hallerde aliskanligin köklesmesine ve baskalarini kizdirmak ve huzursuz etmek için bir araç olarak kullanilmasina neden olmaktadir. 

Katagoriler: Genel

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir